بشر از بدو آفرینش در برابر حوادث طبیعی نیاز به نیروی مافوق و برتر را در خود احساس می نمود. نیرویی که بتواند او را از حوادث و بلایا و معضلات و سختی ها حفظ کند. آن چیز که که توانست این نیاز بشر را برآورده سازد، دین و مذهب بود. به همین دلیل پرستشگاه و اماکن مذهبی را برای این کار ساخت زیارتگاه ها را ساخت، تا مکانی برای آرامش روحی و قلبی و فروکش کردن هیجانات و اضطراب های درونی بشر ها باشد. در این جایگاه های مقدس زایرین اطمینان قلبی دارند که هیچگاه تنها نیستند و قدرتی مافوق آنها هست که همواره حی و حاضر می باشد و توان برآوردن همه نیازهای بشری را دارد. لذا « با توسل و استغاثه به درگاه او و ریختن اشک شوق از داشتن چنین تکیه گاهی مطمئن، یا اشک نیاز به حل مشکلاتشان، یا اشک داشتن امید به گشوده شدن گره مسایل شان، تخلیه روانی شده و آرامش روحی به دست می آورند »(شریف،1375: 241).

هنگامی که بشر نتواند بر معضلات زندگی فائق آید، دچار نوعی پریشانی روانی می گردد. این پریشانی می تواند روح و روان او را تحت تأثیر قرار دهد و بشر را آزرده کند. بر طبق تحقیقات روانشناسی، دین و مذهب مانند پدیده هایی هستند که توانایی آرامش روحی بشر ها را در خود نهفته دارند. فضای مزارها، فضای روحانی می باشد، فضایی که می تواند عواطف انسانی را تحریک کند تا بشر در برابر معضلات عکس العمل هایی خلاف زندگی عادی خود بروز دهد. عکس العمل هایی همچون راز و نیاز یا گریه و زاری؛ با این عکس العمل ها بشر روان درمانی و تخلیه ی روانی می گردد و با امید به اینکه قدرتی برتر برای حفظ و نگه داری آنها هست، به زندگی ادامه می دهند. درخواست شفاعت زائران در جوار مزارهای شخصیت های دینی و معنوی نباید اینگونه تلقی گردد که زائر این تقاضا را از صاحب آرامگاه داشته و از او حاجت می طلبد؛ بلکه به علت قرب و منزلتی که صاحب مزار با در نظر داشتن جایگاه ارزشمند خود در نزد خداوند دارد، او را واسطه ی حاجت خود می کند تا پروردگار عالم به علت اعتبار صاحب مزار، گشایشی در معضلات زائر بنماید  (یوسفی، 1386).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

جیمزتعریف زیر را از مذهب ارائه نموده می باشد: “مذهب عبارت می باشد از تجربه و احساس رویدادهایی که برای هر انسانی در عالم تنهایی و دور از همه وابستگی‌ها روی می‌دهد.” به طوری که بشر از این مجموعه در می‌یابد که بین او و آن چیزی که جیمز آن را امر الهی می‌نامد، ارتباط‌ای مستقر کرده می باشد. از طرف دیگر، رفتار مذهبی، یکی از رفتارهای پیچیده انسانی می باشد که کمتر مورد توجه روانشناسان و روانپزشکان قرار گرفته می باشد (غباری بناب، 1384: 30). به رغم وجود آمارهای قابل توجه در مورد اثر مذهب بر زندگی مردم، پژوهشگران از اثر این متغیر در بهداشت و سلامت روانی و جسمانی غفلت کرده‌اند و فقط در سالهای اخیر می باشد که باورهای مذهبی مورد پژوهشهای علمی قرار گرفته‌اند (یگانی،1379: 16). باورهای مذهبی قوی سبب می گردد که افراد کمتر در معرض فشارهای روانی قرار گیرند، کمتر دچار افسردگی شوند، کمتر به بزهکاری روی آورند و طلاق در خانواده‌ها کمتر رخ دهد. وجود این باورها نیز احتمال اقدام به خودکشی را در بین پیروان واقعی ادیان الهی تا سطح چشمگیری کاهش می‌دهد (غباری بناب، 1384: 30).بر اساس نظریه آلپورت، افرادی که اعتقادات مذهبی دارند و مذهب را وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف دیگر قرار نداده‌اند در برابر انواع معضلات روانی- اجتماعی مصونیت بیشتری دارند. پژوهشهای متعددی مانند مطالعه ارتباط میان توجه مذهبی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اهواز، این موضوع را تایید نموده‌ می باشد (زرگر، 1383). یکی از رایج ترین رفتار­های مذهبی ایرانیان زیارت اماکن مقدسه به خصوص امامزادگان می باشد و مردم از راه­های دور و نزدیک با اعتقادی راسخ برای اعمال مذهبی به این اماکن مراجعه می کنند. آثار روان شناختی این زیارات، کمتر به شکل پژوهشی مورد توجه قرار گرفته می باشد اما آن چیز که مهم می باشد این می باشد که  فضای روحانی بقاع و امامزادگان مأمنی برای مردم در برابر معضلات و سختیهای زندگی می باشد.

مردان و زنان در ساعات مختلف شبانه روز با آمدن به این مکانهای مقدس و راز و نیاز درونی یا گریه و زاری آشکارا، نیرو و امیدی برای تحمل معضلات و ادامه زندگی پیدا می کنند. که اغلب مردم با هدف توسل و امید به گشوده شدن گره مسایلشان و کسب آرامش روحی و روانی به امامزادگان مراجعه می‌کنند و این مسأله در فرهنگ مردم شناخته شده می باشد. مردم  در سنین مختلف بصورت تنها یا خانوادگی یا با جمعی دوستانه برای رسیدن به این آرامش روحی و قلبی و راز و نیاز با معبود به زیارت بقاع می آیند. از اینرو می توان یکی از علت های ساخت و در نظر داشتن این مکانهای مقدس را برای کسب آرامش روحی و قلبی و فروکش کردن اضطراب های درونی دانست. زائر به دلیل قرب و منزلت صاحب مزار در نزد خداوند، او را واسطه حاجت خود قرار می دهد تا پروردگار به دلیل اعتبار صاحب مزار، گشایشی در معضلات فرد زائر بنماید.

[1]Psychological functioning holy shrines

 

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید